Ysgol Gyfun Sandfields - Ehangu’r cwricwlwm galwedigaethol yn CA4 & Creu Cymunedau Dysgu Disgyblion

Ysgol Gyfun Sandfields

Mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio ar ddwy agwedd ar effeithiolrwydd ysgolion yn Ysgol Gyfun Sandfields.

• Ehangu’r cwricwlwm galwedigaethol yn CA4
• Creu Cymunedau Dysgu Disgyblion

Ehangu’r cwricwlwm galwedigaethol yn CA4

Fel rhan o’n cyfraniad cychwynnol at gynllun peilot SEF, fe ddefnyddiom y Proffil Effeithiolrwydd Ysgolion (SEP) i nodi’r meysydd yr ydym yn dymuno’u gwella. Fel ysgol sy’n gwasanaethu ardal o amddifaded economaidd-gymdeithasol, penderfynwyd canolbwyntio ar agweddau fel llais disgyblion, meithrin ag agweddau ar ddarpariaeth o safbwynt ehangu’r llwybrau 14-19 oed.

Un maes ar gyfer datblygu llwybrau 14-19 oedd adeiladu modurdy wedi’i ariannu gan Rhagori, i ddiwallu anghenion lleol, a llenwi’r bwlch o ran darparu astudiaethau technoleg cerbydau modur (a man chwistrellu ac adran curo paneli) ar y safle. Mae llawer o ddisgyblion yn ymddiddori yn y maes hwn, ond cyn hyn, nid oedd unrhyw ddarpariaeth o’r fath yn ysgolion y De. Roedd yn broses hir, ond o’r diwedd, fe gawsom ganiatâd cynllunio ac aethom ati i roi offer yn y modurdy. Rydym wedi dechrau trwy gyflwyno cwrs blasu mecaneg i ddisgyblion Blwyddyn 9, a byddwn yn cynnig cymhwyster Lefel 2 fel un o opsiynau Blwyddyn 10 ym mis Medi. Mae hyn yn cynnig llwybr dysgu i ddisgyblion sy’n ei chael hi’n anodd dilyn cyfyngiadau’r cwricwlwm traddodiadol, trwy roi sgiliau trosglwyddadwy iddynt, a’u helpu i ddeall pam bod rhai o’r sgiliau allweddol yn berthnasol ac yn hanfodol iddynt.

"Mae cyflwyno’r cwrs cerbydau modur wedi sbarduno a chodi dyheadau ein disgyblion mwy galwedigaethol. Mae’r cwrs hwn yn apelio at rai o’n disgyblion mwyaf heriol: mae hyd yn oed disgyblion blwyddyn 7 eisoes yn gofyn ‘beth sydd ei angen arnaf i wneud mecaneg?’ Mae elfen gwyddoniaeth a mathemateg y cwrs o fudd i’r disgyblion mewn pynciau eraill hefyd. Yn fwy na hynny, mae’r cwrs yn golygu bod yr ysgol yn gallu diwallu anghenion y gymuned, gan fod ystâd Sandfields yn cynnwys llawer o fodurdai sy’n gwasanaethu’r heddlu, bysiau a pherchnogion ceir preifat." David Morris, Pennaeth Technoleg, Ysgol Gyfun Sandfields

"Dwi’n ystyried ymuno â’r fyddin fel peiriannydd, felly mae’n help i ddysgu mwy am gerbydau modur".
Tristan Edwards, Blwyddyn 9

"Gyda’r cwrs cerbydau modur, dwi’n bwriadu bod yn fecanig awyrennau gyda’r RAF".
Zac Morrison, Blwyddyn 9

"Dwi’n bwriadu dilyn gyrfa fel mecanig pan fyddai’n hŷn".
Daniel Morris, Blwyddyn 9

Cymunedau Dysgu Disgyblion

Trwy beilota a defnyddio’r SEP, roeddem yn teimlo ei bod hi’n bwysig sefydlu Cymunedau Dysgu Disgyblion y tu mewn a’r tu allan, tebyg i PLC staff. Roeddem yn credu bod modd cyflwyno’r un egwyddorion i ddisgyblion. Buom yn cydweithio â’n hysgol bartner SEF, Pontarddulais, gan drefnu gweithdy undydd rhwng ein cyngor ysgol ni a nhw.

Mae’r disgyblion sy’n aelodau o’r cyngor wedi’u hethol gan eu cyd-ddisgyblion, ac maent yn cynrychioli croestoriad eang iawn o ran oedran a gallu, gan gynnwys disgyblion o’r uned adnoddau disgyblion. Bu’r grŵp yn trafod fersiwn plant o’r ‘pizza’ SEF, gan gymryd pob darn (fel gweithio gydag eraill) a chreu eu fersiwn eu hunain o’r SEP, gyda’r golofn olaf yn cynnwys tystiolaeth o feini prawf y disgyblion ar gyfer ysgol lwyddiannus - yn amrywio o ‘gwael’ i ‘ardderchog’. Y disgyblion eu hunain baratôdd y ffurflenni.

Fe wnaethant nodi ble’r oedd yr ysgol ar y continwwm yn eu barn nhw, a rhoi gradd i’r ysgol. Yn sgil y gwaith hwn, rydym wedi creu pwyntiau gweithredu i’n symud ar hyd y continwwm (er enghraifft, trwy adolygu’r cytundeb rhwng yr ysgol a’r cartref sydd ar waith ers pedair blynedd ac nad oedd gan y disgyblion presennol unrhyw ran ynddo, gan roi gradd ‘gwael’ inni yn y categori hwn). Ar ôl dechrau gweithio ar y cytundeb rhwng yr ysgol a’r cartref, mae’r disgyblion bellach yn dweud bod yr ysgol yn ‘dda’ o ran yr agwedd hon ar effeithiolrwydd!

Cafodd Cymunedau Datblygu Disgyblion eu datblygu trwy drefnu ymweliadau rhwng ein dau gyngor ysgol i edrych ar arferion da. Ymunodd y disgyblion â’r gwersi, a chawsant gipolwg ar yr amgylcheddau ffisegol. Defnyddiodd ysgol Pontarddulais ein syniad ar gyfer mainc bicnic, a’i wella trwy ddyfeisio meinciau â lle i gadeiriau olwyn. Fe wnaethom ni gymryd at eu syniad nhw o gael lifft i’r llawr cyntaf, gan fod y disgyblion yn teimlo bod ein plant anabl dan anfantais o fethu â chyrraedd y cyfleusterau yno. Fe wnaethant ysgrifennu at y llywodraethwyr a’r AALl, a ymatebodd yn gadarnhaol i’w cais. Bellach, mae gennym lifft yn yr ysgol. Yn wir, mae’r grŵp disgyblion wedi aildrefnu blaenoriaethau’n SDP.

Erbyn hyn, mae Cymunedau Dysgu Disgyblion o Sandfields a Pontarddulais wedi rhoi cyflwyniadau i athrawon, swyddogion Awdurdod Lleol ac aelodau o Lywodraeth y Cynulliad, gan gynnwys y Gweinidog Addysg. Ar ôl eu cyflwyniad i Gymdeithas Cyfarwyddwyr Addysg Cymru, clywodd y disgyblion bod eu gwaith yn profi ‘os ydych chi’n rhoi cyfrifoldeb i bobl ifanc, maent yn ymddwyn yn gyfrifol.’ Ar ben hynny, dywedodd Karl Napierella, Cyfarwyddwr Castell-nedd Port Talbot ‘eich bod wedi gwneud inni ofyn i ni’n hunain, faint o gyfraniad mae disgyblion yn ei wneud mewn gwirionedd.’

"Mae’n hysgol ni wedi gwella’n aruthrol ers inni gael SEF: er enghraifft, fe wnaeth ymweliad ein cyngor ysgol â Phontarddulais ein helpu i gael lifft newydd er mwyn helpu’r rhai llai abl i fynd i’r llyfrgell.
Caitlin Davies" Bl7

"Syniad fy ngrŵp blwyddyn i yw cael wal graffiti, a ddylai atal disgyblion rhag rhoi graffiti mewn mannau eraill yn yr ysgol, gyda lwc".
Cain Francis, Bl7

"Dwi’n credu bod y cyngor ysgol ac elfen llais i ddisgyblion yr SEF, yn helpu i ddangos y gwahaniaeth sy’n cael ei wneud yn ein hysgol. Mae’n gyfle i’r disgyblion weld bod pobl eraill yn ystyried eu cyfraniad nhw".
David Russell, Bl11

Gwerthuso effaith y gwaith SEF ar yr ysgol/staff/disgyblion/eraill

Dywed Mike Gibbon, y Pennaeth, mai’r prif nod wrth wneud ysgolion yn fwy effeithiol, yw sicrhau ei bod hi’n anodd i unrhyw ddisgybl beidio â llwyddo mewn rhyw ffordd. Os yw’r ysgol yn parhau i gyfoethogi’r cwricwlwm, yn addysgu’n fwy perthnasol a chyffrous ac yn cynnwys disgyblion yn eu dysgu, bydd yn llwyddo i wasanaethu’r gymuned yn well.

Y nod yw sicrhau bod y plentyn yn ganolbwynt i’r broses ddysgu, a bod yr ysgol yn rhan ganolog o’r gymuned gyfan sy’n eu cynnal a’u cefnogi nhw. Dyna pam fod mentrau’n ceisio annog pobl i ysgwyddo cyfrifoldebau yng nghymuned yr ysgol.